DOLFIJNEN VOORSPELLEN ZWANGERSCHAP

DOLFIJNEN VOORSPELLEN ZWANGERSCHAP

Geschreven op 05-02-2020
Guy Devos


De link tussen zwangerschapstesten en dolfijnen lijkt misschien wat ver gezocht maar dat dolfijnen bijzondere dieren zijn kan niet ontkend worden. Aan deze zeezoogdieren worden veelal de meest opmerkelijke eigenschappen toegewezen. Er wordt gesproken over ’s werelds slimste dieren na de mens, boodschappers uit de oceanen, dolfijnenbewustzijn, dieren met een eigen taal en cultuur, met een buitenaards vreemdsoortige intelligentie of een psychologisch emotionele band met de mens, zelfbewuste dieren die beschikken over helende krachten.

Dat dergelijke uitspraken niet zomaar aanvaard moeten worden als absolute waarheid staat buiten kijf, maar ook hier geldt de richtlijn dat de waarheid ergens in het midden ligt. In dit artikel sta ik even stil bij een opzienbarend maar waargebeurd verhaal over echolocatie, een heel geavanceerd sonarsysteem waarmee dolfijnen en andere walvisachtigen zich oriënteren, voedsel herkennen en navigeren. Het kan dolfijnen eveneens precieze informatie leveren over de grondstof van een voorwerp, de inhoud, het formaat en zelfs de driedimensionaliteit ervan.

Maar er is meer, dolfijnen kunnen door middel van echolocatie in ons  lichaam ‘kijken’, een prille zwangerschap detecteren, ja misschien wel onze emoties ‘lezen’. Geen wonder dat rond dit buitengewoon zintuig veel ‘mystiek en magie’ hangt! Het gezichtsvermogen van dolfijnen is heel goed - hun ogen kunnen onafhankelijk van elkaar bewegen - maar ’s nachts of op grote duistere diepte, wanneer er meer voedsel maar ook meer natuurlijke vijanden zijn, is hun zicht ontoereikend. Om te overleven hebben dolfijnen het vermogen ontwikkeld om in de duisternis te leven.

Geluid beweegt zich vier maal sneller voort in het water dan op het land; in zee is het gehoor dan ook een meer betrouwbaar zintuig dan het zicht. Dolfijnen gebruiken geluid om te communiceren en wonderlijk als ze zijn, hun gehoor is veel meer ontwikkeld dan deze van de mensen. Ze kunnen veel hogere frequenties waarnemen door een gesofisticeerd sonarsysteem: de echolocatie. Het is vergelijkbaar, of zelfs nog beter dan het mechanisme dat door vleermuizen wordt gebruikt om te navigeren, of de ultrasone technologie die door onderzeeërs wordt gebruikt. Wat dolfijnen gebruiken overtreft deze vergelijkingen!

Echolocatie bezorgt dolfijnen ontzettend accurate driedimensionele informatie. Tijdens een experiment kon een geblinddoekte dolfijn de bewegingen van een andere dolfijn imiteren. In een andere proefneming werden twee schijfjes van anderhalve mm verborgen uit het zicht. Het enige verschil tussen deze schijfjes was dat het ene gemaakt was uit aluminium en het andere uit koper. De dolfijn kon het verschil aantonen. In andere experimenten konden dolfijnen aangeven of een verborgen blokje gemaakt was uit metaal, hout of plastic, en dit vanop een afstand van 30 meter! Ze konden zelfs het verschil van vorm en grootte te kennen geven.

Onder de indruk? Zet je dan maar schrap voor volgende anekdote: vanop een afstand van iets meer dan 9 m werden 2 metalen kokers verborgen. Dolfijnen gaven te kennen dat de ene koker enkele tienden van een mm dikker was!
Echolocatie is voor dolfijnen primordiaal om informatie te krijgen over hun omgeving en over voorwerpen of organismen die daar in voorkomen.
Maar hoe werkt het nu precies? Ze brengen een soort klikgeluid met een frequentie tussen de 8 en 2000 ‘kliks’ per second voort dat aangemaakt wordt ter hoogte van de 'fonische lippen' en luchtzakken net onder het blaasgat. Vervolgens kaatsen obstakels in de omgeving hun geluiden terug en de aldus verkregen echo wordt op zijn beurt opgevangen door de onderkaak en via het daar aanwezige vetkanaal naar het middenoor geleid waar gehoorbeentjes aanwezig zijn.

Om het sciencefictiongehalte nog wat aan te dikken nog dit. Dolfijnen kunnen deze sonargeluiden ter hoogte van het voorhoofd bundelen en richten als geluidstralen. Omdat geluid zich door levend weefsel kan voortbewegen, kunnen dolfijnen letterlijk door middel van echolocatie doorheen objecten ‘zien’. Ze kunnen doorheen lichamen kijken, wat ze informatie geeft over de fysieke toestand. Dolfijnen vertonen vaak een buitengewone interesse voor mensen met chirurgische metalen in hun lichaam zoals een pacemaker of protheses. Ze hebben bovendien ook interesse (!) in zwangere vrouwen.

Zo was er in het Amerikaanse Dolphin Research Center een zwangere trainster die met een drachtige dolfijn werkte; de dolfijn zond klikgeluiden in de richting van de schoot van de trainer en daarna zwom de dolfijn met haar buik omhoog zodat de trainer die kon strelen. Minder aandoenlijk maar eerder gênant was dat deze dolfijn hetzelfde deed bij een bezoekster die met de dolfijnen zwom. Deze bezoekster bleek ook zwanger te zijn.

Hollen we voortaan na een romantisch avontuurtje snel naar het dolfinarium om te checken of er een morning-afterpil moet geslikt worden of wordt een zondags bezoekje aan een dolfinarium dé nieuwe manier om aan je partner of familie het vreugdevolle nieuws van gezinsuitbreiding te melden?
Neen, liever niet. Het is beter om deze prachtige, intelligente en misschien wat bovenaardsgetinte dieren in hun waardigheid te laten in het biotoop waar ze thuishoren. In de oceanen waar ze tenvolle kunnen genieten van hun dolfijnzijn.

Tekst: Vincent Serbruyns/Guy Devos